1. Marcin Adamski
    Kondycja ekonomiczno-finansowa rolniczych spółdzielni produkcyjnych w Polsce
    ECONOMIC AND FINANCIAL CONDITION OF AGRICULTURAL PRODUCTION COOPERATIVES IN POLAND

    Słowa kluczowe: rolnicze spółdzielnie produkcyjne, gospodarstwa spółdzielcze, wyniki ekonomiczne
    Key words: agricultural production cooperatives, cooperatives farms, economic results
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem artykułu jest przedstawienie sytuacji ekonomicznej gospodarstw wielkoobszarowych funkcjonujących w formie rolniczych spółdzielni produkcyjnych (RSP) w latach 2013-2015. Podstawę do takiej analizy stanowiły dane ze spółdzielni biorących udział w rankingu 100 najlepszych RSP, który rokrocznie powstaje w Instytucie Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – PIB. Z przeprowadzonych analiz wynika, że badana grupa spółdzielni w 2015 roku osiągnęła gorsze wskaźniki finansowe niż w latach poprzednich. Nie spowodowało to jednak zaprzestania inwestycji i modernizacji w tych gospodarstwach.
    The aim of this study was to present the changes that occurred in the group of large-scale farms functioning in a form of agricultural production cooperatives (APC) in 2013-2015. Due to little availability of information concerning this form of farms in Poland, the data for the analysis were gathered from the database of the Institute of Agricultural and Food Economics National Research Institute. This database was created in connection with the annual publication of Top 100 APC. The analyses show that the surveyed group of cooperatives in 2015 reached a worse financial ratios than in previous years. However, this did not result in discontinuation of investment and modernization in these farms.
  2. Julita Bilakiewicz, Agnieszka Mruklik
    Reakcja cen skupu żywca wieprzowego w Polsce na zmiany indeksu giełdowego – ujęcie ekonometryczne
    THE REACTION OF PURCHASE PRICES OF HOG LIVESTOCK IN POLAND TO CHANGES IN STOCK INDEX – ECONOMETRIC CONCEPTUALIZATION

    Słowa kluczowe: cena skupu żywca wieprzowego, indeks giełdowy, model ekonometryczny, regresja liniowa, prognoza punktowa
    Key words: purchase price of hog livestock, stock index, econometric model, linear regression, point forecast
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Zbadano wpływ notowań indeksów giełdowych: WIG, WIG20 oraz WIG-Spożywczy na wysokość cen skupu żywca wieprzowego w Polsce. Na podstawie zgromadzonych danych skonstruowano model ekonometryczny, który wyjaśnia kształtowanie się miesięcznych cen trzody chlewnej w Polsce w okresie od stycznia 2004 roku do grudnia 2015 roku w zależności od notowań indeksu WIG20. Ten model regresji liniowej został oszacowany, zweryfikowany merytorycznie oraz statystycznie, a następnie zastosowany do wyznaczenia prognoz punktowych cen żywca wieprzowego w Polsce we wszystkich miesiącach 2016 roku. Wyznaczono m.in. błąd ex post tych prognoz.
    The authors of the article examined the impact of exchange quotations of indexes WIG, WIG20 and WIG-food on prices of hog livestock in Poland. Based on the collected data was constructed an econometric model, which explains the evolution of the monthly prices of the hog livestock in Poland in the period from January 2004 to December 2015 depending on the WIG20 index quotes. This model of the linear regression has been estimated, verified substantially and statistically and next used to calculate point forecasts for all months of 2016. Forecasts errors have also been calculated.
  3. Roman Chorób, Jolanta Wojnar
    Potencjał produkcyjny rolnictwa województwa podkarpackiego – analiza typologiczna
    PRODUCTION POTENTIAL OF AGRICULTURE OF PODKARPACKIE VOIVODSHIP – TYPICAL ANALYSIS

    Słowa kluczowe: porządkowanie liniowe, grupowanie, rolnictwo, potencjał produkcyjny
    Key words: linear ordering, grouping, agriculture, agricultural potential
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Głównym celem opracowania jest ocena zróżnicowania rolnictwa w województwie podkarpackim pod względem posiadanego potencjału wytwórczego. Analizę przeprowadzono wykorzystując miarę syntetyczną, co pozwoliło na uporządkowanie obiektów (powiatów województwa podkarpackiego, z wyłączeniem czterech miast na prawach powiatu) pod względem osiągniętego poziomu rozwoju rolnictwa oraz wskazanie powiatów najbardziej i najmniej rozwiniętych z punktu widzenia badanego zjawiska. W kolejnym etapie przeprowadzono analizę skupień w celu wyodrębnienia grup typologicznych. Na podstawie analizy skupień wyodrębniono pięć wewnętrznie jednorodnych i zewnętrznie odrębnych pod względem przyjętych cech grup powiatów. Wyniki badań dowiodły, że najlepszym potencjałem produkcyjnym rolnictwa cechują się powiaty: mielecki, dębicki, ropczycko-sędziszowski, przeworski, lubaczowski, jarosławski, łańcucki i leżajski. Natomiast relatywnie najgorszą sytuację rolnictwa ze względu na analizowane cechy można wskazać w powiatach bieszczadzkim, stalowowolskim i leskim.
    The main objective of the study is to assess the variation of agriculture in the Podkarpackie Voivodeship, both in terms of the production potential and the productivity of the factors of production. The purpose of the analysis is to measure the variation of the level of agriculture in the regions of the Podkarpackie Voivodship using a synthetic measure. The application of the synthetic measure will allow for the ordering of objects (counties of Podkarpackie Voivodeship, excluding four cities with district status) in terms of achieved level of agricultural development and indication of poorest and least developed districts from the point of view of the examined phenomenon. At the next stage, cluster analysis was carried out to isolate the typological groups. Based on cluster analysis, five internally homogeneous and externally distinct groups of poorest. Results of the research proved that the best production potential of agriculture is characterized by the following counties: mielecki, dębicki, ropczycko-sędziszowski, przeworski, lubaczowski, jarosławski, łańcucki and leżajski. On the other hand, the worst situation of agriculture, because of the analyzed characteristics, can be indicated in poviats: bieszczadzki, stalowowolski and leski.
  4. Katekhaye Dhanashree, Robert Magda
    FACTORS INFLUENCING ENTREPRENEURSHIP IN RURAL COMMUNITIES: AN OVERVIEW ABOUT INDIAN SCENARIO
    CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ W GMINACH WIEJSKICH: PRZEGLĄD SCENARIUSZA INDYJSKIEGO

    Key words: entrepreneurship, rural areas, innovation, motivation, problems, India
    Słowa kluczowe: przedsiębiorczość, obszary wiejskie, innowacje, motywacja, problemy, Indie
    Streszczenie/Summary
    Abstract. The main purpose of this study is to identify the route of entrepreneurial development and their associated emerging opportunities and the formation of essential strategies which are useful in order to achieve the goal. On the basis of the knowledge of the background and the long-term situation of the Indian labor market and by examining the trend, particularly the one which refers to rural development, the study also explores the potential entrepreneurial values with the help of recognizing the specificity of rural entrepreneurial culture, researcher can understand the current situation in the entrepreneurial environment of Indian villages and basic strategies for its development. Apart from that this research also identify the main factors influencing the developmental innovation in the rural environment. The paper implemented a descriptive research design using 85 randomly selected registered entrepreneurs from Vidarbha region, data collected were analyzed using quantitative research as the systematic observation, The data analysis indicated that there is great interest to initiate a business among young individuals, even if it is difficult to promote the entrepreneurial culture, and to create the environment required for new rural enterprise.
    Podjęto próbę identyfikacji czynników mających wpływ na rozwój przedsiębiorczości i innowacyjności na terenach wiejskich w Indiach. Na podstawie danych zgromadzonych od 85 przedsiębiorców z rejonu Vidarbha w Indiach, stwierdzono, że chociaż wielu młodych ludzi przejawia postawy przedsiębiorcze, to istnieją przeszkody ograniczające powstawanie nowych przedsiębiorstw.
  5. Árpád Ferencz, Zsuzsanna Deák, Márta Nótari
    Environmentally conscious consumption in Hungary
    ŚWIADOMOŚĆ EKOLOGICZNEJ KONSUMPCJI NA WĘGRZECH

    Key words: consciousness, consumer behaviour, environment, waste, Hungary
    Słowa kluczowe: świadomość, zachowania konsumentów, środowisko, odpady, Węgry
    Streszczenie/Summary
    Abstract. The developed world for decades has been trying to achieve waste management that meets the requirements of sustainable production. It is very important to understand, analyse and predict the individual consumer behaviour, motivations, values and attitudes towards environmental consciousness. Consumers’ environmental awareness covers positive attitudes towards the environment supported by values and beliefs. The conclusion of the research is that in the area of environmental awareness Hungary is at the beginning of a long process and it cannot be predicted when will it reach the level of developed countries. A positive trend is that today’s young people, who represent the next generation, show more interest towards environmental awareness.
    Kraje wysoko rozwinięte od dziesięcioleci starają się wprowadzić zarządzanie odpadami, które spełnia wymagania zrównoważonego rozwoju. Bardzo ważne jest zrozumienie, analizowanie i przewidywanie indywidualnych zachowań konsumentów, ich motywacji, wartości i postaw wobec środowiska przyrodniczego. Świadomość ekologiczna konsumentów obejmuje pozytywne nastawienie do otoczenia wspieranego przez wartości i przekonania. Celem artykułu jest określenie czynników wpływających na ekologiczną konsumpcję. Badanie przeprowadzono na podstawie wywiadów z wykorzystaniem kwestionariusza ankiety w uniwersyteckim mieście Kecskemét na Węgrzech. Stwierdzono, że w obszarze świadomości ekologicznej Węgry są na samym początku długiego procesu i nie można przewidzieć, kiedy osiągnie poziom krajów wysokorozwiniętych. Pozytywną tendencją jest to, że dzisiejsi młodzi ludzie, którzy reprezentują następne pokolenie, wykazują większe zainteresowanie świadomością ekologiczną.
  6. Joanna Florek
    Możliwości wykorzystania roślin strączkowych do produkcji pasz w Polsce
    POTENTIAL UTILIZATION OF LEGUMES IN FEED PRODUCTION IN POLAND

    Słowa kluczowe: rośliny strączkowe, opłacalność produkcji, rynek białka roślinnego
    Key words: legumes, production profitability, plant protein market
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem artykułu jest przedstawienie aktualnego stanu produkcji rodzimych roślin strączkowych i możliwości ich wykorzystania jako źródła białka w paszach. Do realizacji postawionego celu posłużono się materiałami statystycznymi GUS oraz raportami IERiGŻ-PIB. Przeprowadzono również porównawczy rachunek opłacalności produkcji rodzimych roślin strączkowych. Analiza obejmowała lata 2003-2016. Dodatkowo przeprowadzono badania empiryczne, którymi objęto gospodarstwa rolne na terenie całego kraju zajmujące się produkcją roślin strączkowych. Z przeprowadzonych badań wynika, że aby zwiększyć zainteresowanie rolników produkcją nasion roślin strączkowych, a tym samym ich podaż na rynku pasz, potrzebne są działania zmierzające do łatwego ich zbytu. To właśnie ten czynnik, oprócz korzyści finansowych, był najważniejszym czynnikiem uwzględnianym przy podejmowaniu decyzji w zakresie produkcji roślinnej. Producenci rolni, mając świadomość dużych trudności ze sprzedażą nasion roślin strączkowych, dokonywali ich zasiewów i traktowali uprawę jako przedplon pod inne uprawy i w konsekwencji zaorywali plantację przed zbiorami.
    The aim of the article was to display current production state of vernacular legumes and potentiality of using it as the source of protein in animal feed. In attaining this objective the GUS statistical materials and IERiGŻ-PIB reports were employed. Furthermore, the comparative account profitability of domestic production was conducted. The analysis encompassed years between 2003 and 2016. Additionally, empirical research was conducted, involving homesteads located across the country and occupying themselves with producing leguminous crops. The study revealed that to increase interest in manufacturing seeds of legumes and thereby its supply on the fodder market, essential is to take measures leading to an effortless sale. Aforementioned aspect, in addition to financial gain – is the prime factor taken into account during making the decision regarding crop production. Agricultural producents, being aware of immense difficulty with which selling legumes seeds is associated, at the time of plantations consider it a previous cropping for other crops and consequently ploughing plantation before crop establishment.
  7. Wojciech J. Florkowski, Walter Motouri, Mohammed Ibrahim, Sashidhara Kolavalli
    Cash sale of peanuts among small farmers in the Northern Region of Ghana
    SPRZEDAŻ GOTOWKÓWA ORZESZKÓW ZIEMNYCH PRZEZ DROBNYCH ROLNIKÓW Z PROWINCJI PÓŁNOCNEJ W GANIE

    Key words: storage, survey, Tobit model, price
    Słowa kluczowe: przechowalnictwo, badania ankietowe, model Tobit, cena
    Streszczenie/Summary
    Abstract. Small farmers grow peanuts to feed their families and to sell a portion of the crop to raise cash to pay, among others, their children school fees. The dual nature of peanut crop has been recognized, but not rigorously examined. The amount of sold peanuts depends on a number of factors and varies by location. This paper specifies an empirical relationship modeling the volume of sold peanuts using the survey data collected among small farmers in northern Ghana. The truncated nature of the dependent variable, the number of sold bags of peanuts, led to the application of the Tobit model. Among variables significantly influencing the number of sold bags are respondent and farm characteristics, prices, and general features of the environment in which a farmer sells peanuts, including distance to markets and credit access. Farmers choose to store peanuts rather than selling them at harvest because prices tend to increase, although by a small amount.
    Przedstawiono empiryczną relację kształtującą wielkość sprzedaży orzeszków ziemnych na podstawie danych z ankiet zebranych wśród drobnych rolników w północnej Ganie. Drobni rolnicy produkują orzeszki ziemne przede wszystkim w celu wyżywienia rodziny, ale także sprzedają swoje zbiory w celu uiszczenia opłaty za szkołę swoich dzieci. Wolumen sprzedaży zależy od wielu czynników, które ulegają zmianie w zależności od miejsca. Odcięty charakter zmiennej zależnej, którą jest liczba sprzedanych worków orzeszków ziemnych, spowodowała zastosowanie modelu Tobit’a. Wśród zmiennych objaśniających, które wpływają na liczbę sprzedanych worków orzeszków były: cechy respondenta i gospodarstwa, ceny i czynniki ogólne otoczenia, w którym rolnik dokonuje sprzedaży, w tym odległość od rynku i dostęp do kredytu. Rolnicy nie sprzedawali orzeszków ziemnych w czasie zbiorów, lecz przechowywali je, ponieważ ceny miały wzrostową tendencję w miarę upływu czasu, chociaż wzrost ten nie był wielki.
  8. Romana Głowicka-Wołoszyn, Joanna Stanisławska, Karolina Ratajczak
    Wydatki na restauracje i hotele w gospodarstwach domowych rolników w Polsce w latach 2005-2015
    EXPENDITURE ON RESTAURANTS AND HOTELS IN FARM HOUSEHOLDS IN POLAND IN 2005-2015

    Słowa kluczowe: gospodarstwa domowe rolników, wydatki gospodarstw domowych, wydatki na restauracje i hotele
    Key words: household farmers, household expenditures, restaurant and hotel expenditures
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem badań była ocena poziomu i częstości występowania wydatków na hotele i restauracje w gospodarstwach domowych rolników na tle pozostałych grup społeczno-ekonomicznych oraz diagnoza zmian tego zjawiska pomiędzy latami 2005, 2010 a 2015. Ponadto w pracy podjęto próbę identyfikacji wewnętrznych demograficznych i społeczno-ekonomicznych determinant popytu na hotele i restauracje w gospodarstwach domowych rolników. Analizy przeprowadzono na podstawie nieidentyfikowalnych danych pochodzących z badania Budżetów gospodarstw domowych przeprowadzonych przez GUS w latach 2005, 2010 i 2015.
    The study aimed to assess changes in the incidence and the level of hotel and restaurant expenditure in farmer household budgets between 2005, 2010, and 2015 against the backdrop of other socio-economic groups. Moreover, an attempt was made to identify preference-shaping demographic, social and economic determinants of the demand for these services. The analysis drew on source data from individual microdata of Household Budget Survey conducted by the Central Statistical Office in 2005, 2010, and 2015.
  9. Piotr Gołasa
    Obciążenia podatkowe jako instrument wyrównywania dochodów gospodarstw rolnych
    TAX BURDENS AS AN INSTRUMENT FOR EQUALIZING FARM INCOMES

    Słowa kluczowe: dochody gospodarstw, współczynnik Giniego
    Key words: farms income, Ginii coefficient
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem artykułu było zaprezentowanie skali nierówności dochodowych wśród gospodarstw rolnych oraz znaczenia obecnie funkcjonującego systemu opodatkowania działalności rolnej dla wyrównywania tych nierówności. Badania przeprowadzono na podstawie danych zebranych z 573 gospodarstw rolnych, z województwa mazowieckiego, lubelskiego podlaskiego i łódzkiego. Do określenia zróżnicowania dochodów posłużono się współczynnikiem Giniego. Stwierdzono, że badane gospodarstwa charakteryzowały się dużym zróżnicowaniem dochodów (współczynnik Giniego – 0,672). Obciążenia podatkowe dochodu gospodarstw były na niskim poziomie 3,8% i w 77% odpowiadał za nie podatek rolny. System opodatkowania rolnictwa nie spełnia funkcji redystrybucyjnej, a nawet w niewielkim stopniu powoduje zwiększenie różnic dochodowych. Jednak w opinii badanych rolników problem zróżnicowania dochodów nie jest istotny z ich punktu widzenia i państwo raczej nie powinno podejmować dodatkowych działań w celu wyrównywania dochodów. Ewentualne zmiany powinny dotyczyć jedynie systemu wsparcia rolnictwa, a nie jego opodatkowania.
    The aim of the article was to present the issue of income inequality among agricultural holdings and the importance of the current system of taxation of agricultural activities for their equalization. This study was based on data collected from 573 agricultural holdings from Mazowieckie, Lubelskie, Podlaskie and Lodzkie. Gini coefficient was used to determine income differentiation. It was found that the examined farms are characterized by high income diversification (Gini coefficient – 0.672). The tax burden on farm incomes is at a low level of 3.8% and 77% of these burdens is agricultural tax. The agricultural tax system does not fulfill the redistributive function and even slightly increases the income gap. However, in the opinion of the surveyed farmers, the problem of income differentiation is not significant from their point of view, and the state should not take any additional measures to offset income. Possible changes should relate to the system of support of agriculture rather than its taxation.
  10. Wojciech Gotkiewicz, Agnieszka Wojciechowska
    Szanse i bariery wdrażania programu rolnośrodowiskowego na przykładzie gospodarstw rolnych z powiatu mławskiego
    OPPORTUNITIES AND BARRIERS TO THE IMPLEMENTATION OF THE AGRI-ENVIRONMENT PROGRAM ON THE EXAMPLE OF FARMS FROM THE MUNICIPALITY OF MŁAWA

    Słowa kluczowe: ochrona środowiska, obszary wiejskie, gospodarstwo rolne, program rolnośrodowiskowy
    Key words: environmental protection, rural areas, farm, agri-environmental program
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem artykułu jest analiza i ocena czynników wpływających na małe zainteresowanie rolników programem rolnośrodowiskowym. Współczesne rolnictwo w znacznym stopniu przyczynia się do degradacji środowiska naturalnego. W celu zapobieżenia tego zjawiska UE stworzyła wiele instrumentów, w tym obligatoryjny program rolnośrodowiskowy. Z badań przeprowadzonych w 2016 roku w powiecie mławskim na dwóch grupach rolników (45 beneficjentów programu i 45 osobach, które do niego nie przystąpiły) wynika, że program jest narzędziem skutecznym, ale nie pozbawionym wad. Najważniejszą z nich jest zbyt duży nacisk kładziony na kwestie formalne, co powoduje, że wielu rolników, zwłaszcza starszych i gorzej wykształconych, obawia się przystąpienia do programu. Brakuje również badań, które jednoznacznie odpowiedziałby na pytanie, czy i jak program wpływa na zachowanie zasobów przyrodniczych. Eliminacja tych barier z pewnością przyczyniłaby się do zwiększenia liczby beneficjentów programu, co przyczyniłoby się do jeszcze lepszej ochrony środowiska naturalnego.
    The aim of this article is to analyze and evaluate the factors affecting the low level of interest of farmers in the agri-environment program. Modern agriculture in significant contributor to environmental degradation. To prevent this, the EU has created many instruments, including a mandatory agri-environment program. Based on the research conducted in 2016 in the Mława County on two groups of farmers (45 beneficiaries of the program and 45 people who did not join it), the program is an effective tool, but not without defects. The most important of them is too much emphasis on formal issues, which causes many farmers, especially the older and less educated, to be afraid of joining the program. There is also a lack of research that will answer the question of whether and how the program affects the preservation of natural resources. Eliminating these barriers would certainly increase the number of beneficiaries of the program, thus contributing to an even better protection of the environment.
  11. Piotr Gradziuk, Barbara Gradziuk
    Polityka klimatyczno-energetyczna Unii Europejskiej – wyzwania i szanse dla obszarów wiejskich
    EUROPEAN UNION CLIMATE AND ENERGY POLICY – CHALLENGES AND CHAINS FOR THE DEVELOPMENT OF RURAL AREAS

    Słowa kluczowe: polityka klimatyczno-energetyczna, energia odnawialna, obszary wiejskie
    Key words: renewable energy sources, climate and energy policy, rural areas
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem artykułu jest rozpoznanie implikacji wdrażania polityki klimatyczno-energetycznej dla obszarów wiejskich. Dzięki wytwarzanym tu surowcom energetycznym, a także coraz częściej energii, w latach 2006-2016 dwukrotnie zwiększył się udział OZE w produkcji energii pierwotnej – z 7,8 do 13,9%. Jej głównym źródłem była biomasa, ale od 2010 roku znacznie szybciej wzrasta wykorzystanie energii słonecznej i wiatrowej. Na podstawie przeprowadzonych analizy stwierdzono, że do roku 2050 większość surowców energetycznych i energii ze źródeł odnawialnych będzie wytwarzana w rolnictwie i na obszarach wiejskich. Realizacja zobowiązań wynikających z unijnej polityki klimatycznej i energetycznej może być impulsem dla rozwoju obszarów wiejskich.
    The main objective of the article is to identify the implications of implementing climate and energy policy for rural areas.Due to their quantitative and qualitative potential, rural areas participate to a significant degree in the achievement of the indicative targets resulting from the climatic package. Thanks to the production of biomass and, increasingly often, energy itself during the 2006-2016 period, the share of RES (renewable energy sources) in the production of primary energy grew twofold from 7.8% to 13.9%. Biomass was the main source, but since 2010 the use of wind and sun in the production of energy has been growing rapidly. Based on the analysis, it can be argued that by 2050 most of the energy and renewable energy resources will be produced in agriculture and rural areas. Implementing the commitments stemming from EU climate and energy policy can be an impetus for rural development.
  12. Mariusz Grębowiec, Anna Korytkowska
    Zachowania konsumenckie na rynku wyrobów mleczarskich
    CONSUMER BEHAVIOUR ON THE DAIRY PRODUCTS MARKET

    Słowa kluczowe: zachowania konsumenckie, wyroby mleczarskie, determinanty zakupu
    Key words: consumer behavior, dairy products, determinants of purchase
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem opracowania jest próba identyfikacji czynników wpływających na zachowania konsumenckie na rynku wyrobów mleczarskich. Na podstawie dostępnych danych i opracowań statystycznych przedstawiono główne kierunki zmian w produkcji i spożyciu produktów mleczarskich w Polsce. Przedstawiono wyniki badań ankietowych, dotyczące zachowań nabywczych na rynku wyrobów mleczarskich w grupie liczącej 200 celowo dobranych osób oraz zaprezentowano wyniki tego badania. Mleko oraz przetwory mleczne były powszechnie spożywane przez respondentów, a decyzje o ich zakupie były podejmowane zazwyczaj w sposób rutynowy. Na ich konsumpcję, zdaniem ankietowanych, wpływały m.in. możliwość bezpośredniego spożycia oraz przyzwyczajenie. Głównymi determinantami zakupu tych produktów okazały się wrażenia sensoryczne oraz termin przydatności do spożycia, a barierą wysoka cena.
    The aim of the study was to analyze consumer behaviour on the dairy products market. Basing on available literature issues related to consumers, conditions of purchase of food products and milk and milk products market in Poland were presented. In the practical part of the thesis was carried out a survey regarding consumer behaviuor on the dairy products market in group of 200 random persons and results of the study were presented. Milk and milk products are commonly consumed by respondents and decisions about their purchase are usually made in a routine manner. Their consumption by the respondents is affected by the possibility of direct consumption and habit. The main determinants of the purchase these products have been the sensory impressions and expiry date and the high price was barrier.
  13. Aleksander Grzelak
    Wybrane determinanty bezpieczeństwa żywnościowego w krajach objętych statystyką OECD
    THE SELECTED DETERMINANTS OF FOOD SECURITY IN COUNTRIES COVERED BY THE OECD STATISTIC

    Słowa kluczowe: bezpieczeństwo żywnościowe, OECD, rozwój gospodarczy
    Key words: food security, OECD, economic development
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Głównym celem artykułu jest próba zidentyfikowania znaczenia wybranych determinant dla kształtowania się bezpieczeństwa żywnościowego w krajach objętych statystyką OECD. W opracowaniu wykorzystano analizę porównawczą badanych zjawisk oraz modele panelowe. Pomimo wzrostowej tendencji cen produktów rolnych nastąpiła poprawa bezpieczeństwa żywnościowego w grupie badanych krajów. Nie oznacza to, że ceny nie mają wpływu na bezpieczeństwo żywnościowe. Chodzi tu przede wszystkim o siłę nabywczą dochodów konsumentów. Spośród analizowanych zmiennych najsilniejszą stymulantą okazał się poziom rozwoju społeczno-gospodarczego wyrażony wskaźnikiem HDI.
    The main aim of the article is an attempt to identify the determinants of the food security in countries covered by the OECD statistic. One has used in the study comparative analysis of the examined phenomena and panel models. Despite of the upward trend in agricultural product prices, food security has improved in the surveyed countries. It does`nt mean that these prices have no impact on food security. It is primarily about the purchasing power of consumer income. The strongest stimulus, out of the analyzed variables, was the level of socio-economic development expressed by the HDI index.
  14. Marek Gugała, Anna Sikorska, Krystyna Zarzecka, Ewa Krasnodębska, Krzysztof Kapela, Iwona Mystkowska
    Opłacalność stosowania biostymulatorów wzrostu w uprawie rzepaku ozimego
    PROFITABILITY OF APPLICATION BIOSTIMULATORS IN WINTER RAPE CROP

    Słowa kluczowe: biostymulator, rzepak ozimy, opłacalność produkcji, koszty produkcji
    Key words: biostimulator, winter rape, profitability production, production costs
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem artykułu jest analiza ekonomiczna uprawy rzepaku ozimego w zależności od stosowania różnych biostymulatorów (Asahi SL, Silvit, Tytanit) i kontroli bez stymulatora. Dane pochodziły z Rolniczej Stacji Doświadczalnej Zawady należącej do Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach. W zależności od zastosowanego biostymulatora plon nasion wynosił: 4,16 t/ha (Asahi SL) 3,96 t/ha (Silvit), 3,91 t/ha (Tytanit) i 3,80 t/ha (kontrola bez biostymulatora). Dochód z uprawy rzepaku z uwzględnieniem dopłat bezpośrednich wynosił od 3449 zł/ha (kontrola – bez biostymulatora) do 3827 zł/ha (biostymulator – Asahi SL). Największy udział w strukturze poniesionych kosztów bezpośrednich miały nawozy (31,1-33,0%).
    The aim of the study was to conduct an economic analysis of winter rape, depending on the use of bio-stimulators four ways: control, Asahi SL, Silvit and Tytaniy. The data came from the Agricultural Experimental Station Zawady belonging to the University of Natural Sciences and Humanities in Siedlce. Seed yield stood at Asahi SL – 4.16 t/ha, Silvit – 3.96 t/ha: Titanit – 3.91 t/ha, control (without biostimulator) – 3.80 t/ha. Income from 1 ha of crops including direct payments ranged from 3449 PLN/ha (control – without biostimulator) to 3827 PLN/ha (biostimulator – Asahi SL). The largest share in the structure of direct costs incurred had the cost of fertilizer 31.1-33.0%.
  15. Karolina Jąder
    Zróżnicowanie preferencji i zachowań konsumentów owoców i ich przetworów w zależności od wieku oraz dochodów
    DIFFERENTIATION OF PREFERENCES AND ATTITUDES OF CONSUMERS OF FRUIT AND THEIR PRODUCTS DEPENDING ON AGE AND INCOME

    Słowa kluczowe: owoce, preferencje, zachowania, wiek, dochody
    Key words: fruits, preferences, behaviors, age, incomes
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem opracowania jest określenie wpływu wieku oraz dochodów konsumentów na preferencje i zachowania. Materiał do analizy stanowiły dane pierwotne pochodzące z badań ankietowych przeprowadzonych wśród 300 osób robiących zakupy w punktach sprzedaży detalicznej w Poznaniu. Zarówno wiek, jak i dochody różnicowały preferencje i zachowania konsumentów owoców. Częstotliwość spożycia tych produktów zwiększała się wraz ze wzrostem zamożności, a jeśli chodzi o wiek, najczęściej konsumowały takie produkty osoby najstarsze i w średnim wieku. Konsumenci spożywali owoce głównie ze względu na ich walory zdrowotne, a osoby najstarsze oraz osiągające najniższe dochody często kierowały się również ceną. Wszystkie osoby, bez względu na różnicujące je cechy zaopatrywały się w owoce najczęściej w hipermarketach, jednak najbardziej te punkty sprzedaży preferowały osoby najstarsze i o najniższych dochodach. Najmłodsi i najzamożniejsi konsumenci chętniej niż inni wybierali sklepy spożywcze.
    The aim of the study was to determine the influence of characteristics such as age and income on the preferences and behaviors of fruit consumers. The analysis was based on primary data from a survey, conducted among 300 people, who were shopping in Poznań. Age and income differentiated the preferences and behavior of fruit consumers. The frequency of consumption of these products increased with the increase of income. The most consumption was found in the oldest and middle-aged. Consumers consumed fruit mainly because of their health benefits, and the oldest group and the people with lowest income paid also often attention to the price. The consumers, regardless of their distinguishing characteristics, bought most often fruit in hypermarkets. The youngest and wealthiest consumers liked more than other groups to buy fruit in groceries.
  16. Agnieszka Judzińska
    Przemiany w polskim przemyśle cukrowniczym w latach 2010-2016
    TRANSFORMATIONS IN POLISH SUGAR INDUSTRY IN THE YEARS 2010-2016

    Słowa kluczowe: cukier, przemysł cukrowniczy, wyniki ekonomiczno-finansowe, regulacja rynku
    Key words: sugar, sugar industry, financial and economic results, market regulation
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem artykułu jest przedstawienie najważniejszych zmian, które zaszły w polskim przemyśle cukrowniczym w latach 2010-2016. Szczególną uwagę zwrócono na przemiany strukturalne, stan ekonomiczno-finansowy sektora oraz wyniki handlowe. Krajowy przemysł cukrowniczy jest silnie skoncentrowany i ma charakter oligopolu. Po przejściowym spadku w latach 2013-2015, w 2016 roku odnotowano ponowny wzrost przychodów i znaczną poprawę wskaźników finansowych. Dobra sytuacja ekonomiczna sektora oraz ponowny wzrost aktywności inwestycyjnej są pozytywną informacja przed zbliżającymi się zmianami w systemie regulacji rynku cukru.
    The aim of the paper was to present the most important changes that took place in the Polish sugar industry in the years 2010-2016. Particular attention was paid to the structural changes, the economic and financial condition of the sector, as well as trade results. The domestic sugar industry is highly concentrated and is oligopolistic. Following a temporary fall in the years 2013-2015, in 2016 the revenue and significant improvement in financial ratios were recorded. The good economic situation of the sector and re-growth of investment activity are a positive aspect before the forthcoming changes in the sugar market regulation system.
  17. Ryszard Kata
    Efektywność ekonomiczno-finansowa banków spółdzielczych w warunkach niskich stóp procentowych
    ECONOMIC AND FINANCIAL EFFICIENCY OF COOPERATIVE BANKS IN AN ENVIRONMENT OF LOW INTEREST RATES

    Słowa kluczowe: banki spółdzielcze, spółdzielczy sektor bankowy, stopy procentowe
    Key words: cooperative banks, cooperative banking sector, interest rates
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Dokonano analizy efektywności ekonomiczno-finansowej banków spółdzielczych w Polsce w warunkach niskich stóp procentowych NBP. Analiza obejmowała lata 2012-2016. Wykazano, że niskie stopy procentowe utrudniają bankom spółdzielczym utrzymanie wysokiej efektywności ekonomiczno-finansowej. Banki spółdzielcze reagowały na spadek stóp procentowych, jednak odwrócenie widocznego w latach 2014-2016 negatywnego trendu w zakresie efektywności finansowej tych banków wymaga zmian w zakresie ich modelu biznesowego oraz wzmocnienia integracji wewnątrz zrzeszeń dla redukcji kosztów działania banków.
    The economic and financial efficiency of co-operative banks in Poland was analyzed in the context of low NBP interest rates. The analysis covered the years 2012-2016. It has been shown that low interest rates make it difficult for cooperative banks to maintain high economic and financial efficiency. Cooperative banks reacted to falling interest rates, but the reversal, the negative trend in their financial performance, will require changes in their business model and strengthen intra-group integration to reduce the operating costs of banks.
  18. Bogdan Klepacki, Elżbieta Radochońska-Wasiewicz
    Znaczenie programów wspierania konkurencyjności w opinii kierowników małych i średnich przedsiębiorstw
    MEANING OF PROGRAMS OF SUPPORTING OF THE COMPETITIVENESS IN THE OPINION OF MANAGERS OF SMALL AND MEDIUM ENTERPRISES

    Słowa kluczowe: programy pomocowe, małe i średnie przedsiębiorstwa, konkurencyjność
    Key words: aid programs, small and medium enterprises, competitiveness
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Zaprezentowano wyniki badań przeprowadzonych w przedsiębiorstwach, które uzyskały dotacje w ramach programu stymulującego wzrost konkurencyjności. Dokonano rozpoznania poglądów kierownictwa na temat czynników kształtujących pozycję konkurencyjną z uwzględnieniem roli środków pomocowych. Stwierdzono, że w ocenie czynników kreacji potencjału konkurencyjnego znacznie wyżej kierownicy stawiają zasoby własne, w tym wizerunek przedsiębiorstwa, jakość kadry, nowoczesność technologii i zarządzanie jakością niż możliwość pozyskania środków finansowych spoza przedsiębiorstwa.
    In the study they presented research results conducted in enterprises which subsidies got in frameworks of the programme increase in the competitiveness. They effected recognizing views of the management about factors shaping the competitive position, including lines of the foreign aid budget. They stated that in the evaluation of factors much higher managers were standing the creation of the competitive potential own reserves, including corporate image, quality of the staff, modernity of the technology, management with quality and the like, than the possibility of raising financial means from outside the enterprise.
  19. Zofia Kołoszko-Chomentowska
    Zrównoważenie ekonomiczno-środowiskowe gospodarstw rolnych bez produkcji zwierzęcej
    ECONOMIC AND ENVIRONMENTAL SUSTAINABILITY OF AGRICULTURAL HOLDINGS WITHOUT ANIMAL PRODUCTION

    Słowa kluczowe: gospodarstwo bez zwierząt, wskaźniki agroekologiczne, zrównoważenie
    Key words: farm without animals, agro-ecological indicators, sustainability
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Dokonano oceny zrównoważenia ekonomiczno-środowiskowego gospodarstw rolnych nieprowadzących produkcji zwierzęcej. Badaniami objęto gospodarstwa rolne województwa podlaskiego będące w systemie FADN w 2014 roku. W ocenie uwzględniono wybrane wskaźniki agroekologiczne uzupełnione o wskaźniki presji materiałowej oraz wskaźniki ekonomiczne (dochodowość ziemi i pracy). Otrzymane wyniki wskazują, że warunki zrównoważenia środowiskowego były spełnione tylko w odniesieniu do indeksu pokrycia gleby roślinnością, natomiast w odniesieniu do pozostałych wskaźników (udział trwałych użytków zielonych, struktura zasiewów, bilans substancji organicznej) warunki te nie były spełnione. Gospodarstwa bez zwierząt wywierały mniejszą presję na środowisko niż gospodarstwa z produkcją zwierzęcą z punktu widzenia zużycia środków produkcji. Obie grupy gospodarstw nie osiągnęły zrównoważenia ekonomicznego. Parytet dochodowy w 2014 roku wyniósł 0,73 dla gospodarstw bez zwierząt i 0,84 w przypadku gospodarstw z produkcją zwierzęcą.
    This article undertakes to evaluate the economic and environmental sustainability of agricultural holdings not engaged in animal production. Studies covered agricultural holdings in the Podlaskie voivodeship included in the FADN system in 2014. The evaluation accounts for selected agri-ecological indicators, supplemented by material pressure indexes and economic indexes (profitability of land and labour). Obtained results indicate that environmental sustainability conditions were met only with regard to the vegetation cover index but were not met with regard to the remaining indexes (share of permanent grasslands, crop structure, balance of organic substances). Holdings without animals exerted lesser pressure on the environment than holdings engaged in animal production from the perspective of consumption of means of production. Both groups of holdings did not achieve economic sustainability. Income parity in 2014 amounted to 0.73 for holdings without animals and 0.84 for holdings with animal productions.
  20. Enikő Lencsés, Kornélia Mészáros
    Technology efficency of voluntary milking system
    EFEKTYWNOŚĆ TECHNOLOGICZNA SAMOISTNEGO SYSTEMU UDOJOWEEGO

    Key words: cost-benefit analysis, sensitivity analysis, technology adaptation
    Słowa kluczowe: analizy kosztów i korzyści, analizy wrażliwości, adaptacja technologii
    Streszczenie/Summary
    Abstract. The installation of a voluntary milking system – automatic milking robot – leads to numerous changes in the milking process for example in breeding and feeding technology on the farm. Due to the robotic milking, the biological hazards are less than past. This modern robotic system helps to harmonize the milking, feeding and relaxing period of the herd, and also makes the compliance with food safety regulations easier. The payback period of this robotic milking technology is relatively high. The main objective of this paper is to find the level of cost changes and the level of benefit changes which is able to reduce the payback period. The sensitivity analysis is applied to find these levels. Under the proper conditions the voluntary milking system is able to increase the competitiveness of dairy farm.
    Wprowadzenie samoistnego system udojowego bazującego na robotach udojowych prowadzi do wielu zmian w procesie chowu bydła. System taki zharmonizowany jest m.in. z technologiami karmienia i utrzymania higieny zwierząt, pozwala także na uzyskanie lepszej zgodności z wymaganiami bezpieczeństwa żywności. Celem opracowania jest określenie zmian poziomu korzyści i kosztów w wyniku wprowadzenia takiego systemu w gospodarstwie. Stwierdzono, że przy określonych warunkach system taki może podnieść konkurencyjność gospodarstwa.
  21. Adam Majchrzak
    Umowa dzierżawy nieruchomości rolnych Skarbu Państwa w świetle swobody umów
    THE CONTRACT OF LEASE OF AGRICULTURAL PROPERTY OF THE TREASURY IN THE LIGHT OF FREEDOM OF CONTRACT

    Słowa kluczowe: dzierżawa, ANR, przetarg, wzorzec umowny, swoboda umów
    Key words: tenure, APSST, tender, contractual model, contractual freedom
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Omówiono sposoby zawierania umów na dzierżawę państwowych gruntów rolnych, która jest obecnie podstawową formą gospodarowania nieruchomościami wchodzącymi w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Wychodząc od zasady swobody umów przedstawiono okoliczności, które w oparciu o obowiązujące normy prawne powodują jej ograniczenie. Ponadto przedstawiono kluczowe elementy umowy z punktu widzenia interesu dzierżawcy. Rozważania prowadzą do wniosku o wyższym znaczeniu ochrony interesu publicznego niż trwałości gospodarowania na dzierżawionym gruncie przez dzierżawcę.
    The study discusses the issue of concluding an agreement for the lease of state agricultural land, which is now the basic form of management of APSST real estate. From the point of view of the principle of contractual freedom, circumstances which, under the applicable legal norms, limit this principle are presented. In addition, key elements of the contract are presented from the point of view of the tenant’s interest. Considerations lead to the conclusion that the protection of the public interest is more important than the stability of tenure for tenants.
  22. Wojciech Nowacki
    Konkurencyjność polskich i zagranicznych odmian w uprawie ziemniaków w Polsce
    THE COMPETITIVENESS OF POLISH AND FOREIGN VARIETIES IN POTATOES PRODUCTION IN POLAND

    Słowa kluczowe: postęp biologiczny, odmiany, rynek ziemniaków, potencjał plonowania, ochrona środowiska
    Key words: biological progress, varieties, potatoes market, potential for yielding, environmental protection
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem artykułu jest próba oceny konkurencyjności uprawianych w kraju odmian ziemniaka krajowych i zagranicznych hodowli oraz sektorowa analiza korzystania przez producentów z kwalifikowanego materiału sadzeniakowego. Za miernik konkurencyjności odmian przyjęto ich wskaźniki wartości agrotechnicznej i użytkowej. Wykazano, że odmiany jadalne polskiej hodowli w relacji do odmian zagranicznych mają generalnie wyższą wartość agrotechniczną i wyżej plonują, ale jednocześnie odznaczają się niższą wartością użytkową pod względem wielu cech (np. wygląd bulw). Wskaźnik korzystania z kwalifikowanych sadzeniaków zależy od stopnia urynkowienia poszczególnych sektorów produkcji ziemniaka i wynosi od zaledwie 6,4% w produkcji wielokierunkowej, 25% w produkcji ziemniaków jadalnych konfekcjonowanych i skrobiowych i 40% w produkcji ziemniaków jadalnych wczesnych i kierowanych do przetwórstwa spożywczego.
    The aim of this article is to assess the competitiveness of domestic and foreign potato cultivars grown in the country and to analyze the use of certified seed potatoes by the producers. The agronomic and utility value indicators were adopted as the measure of competitiveness of varieties. It has been shown that table cultivars of polish breeding in relation to foreign cultivars have generally higher agrotechnical value and higher yields but at the same time in many characteristics they have lower utility value (for example the look of tubers). The rate of use of certified seed potatoes depends on the degree of marketability of particular potato production sectors. It ranges from just 6.4% in multidirectional production to 25% in table and starch potato production, up to 40% in the production of early table potatoes and for food processing.
  23. Anna Olkiewicz
    Prawne uwarunkowania rolnictwa ekologicznego w Polsce
    LEGAL CONDITIONS OF ORGANIC FARMING IN POLAND

    Słowa kluczowe: rolnictwo ekologiczne, prawo
    Key words: organic farming, law
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Rolnictwo jest jedną z podstawowych działalności człowieka. Działalność ta wywiera również negatywny wpływ na środowisko. Od dziesięcioleci rozwija się rolnictwo ekologiczne, rozumiane jako system gospodarowania o zrównoważonej produkcji roślinnej i zwierzęcej w obrębie gospodarstwa. Stale wzrasta liczba producentów ekologicznych i areału upraw ekologicznych. Rolnictwo ekologiczne jest w tej chwili wspierane z sukcesem przez rozwój prawa w tej dziedzinie, zarówno na rynku światowym, europejskim, jak i polskim. Dzięki regulacjom prawnym sukcesywnie wprowadzanym w życie, konsument, nabywając produkty określone jako ekologiczne, ma pewność, że są wolne od zanieczyszczeń, takich jak: pozostałości środków ochrony roślin i hormonów, a podczas ich produkcji nie stosowano nawozów sztucznych i organizmów zmodyfikowanych genetycznie.
    Agriculture is one of the basic human activities. This activity, however, also had a negative impact on the environment. For decades, organic farming, understood as a system of management of sustainable crop production and livestock within the farm, has been developing. Constantly increases both the number of organic producers and the area of organic farming. Organic agriculture is currently supported with success through the development of the law in this area, both on the world market, European and Polish. Thanks to regulations gradually entered into force a consumer acquiring products referred to as organic is convinced that they are free from contamination, such as residues of plant protection products and hormones, and when their production not used chemical fertilizers and genetically modified organisms
  24. Dorota Pasińska
    POLSKI HANDEL ZAGRANICZNY ŻYWCEM WOŁOWYM W LATACH 2004-2015
    POLISH FOREIGN TRADE IN CATTLE IN THE YEARS 2004-2015

    Słowa kluczowe: pogłowie bydła, dynamika eksportu i importu żywca wołowego, zmiany strukturalne
    Key words: cattle livestock, dynamics of exports and imports of cattle, structural changes
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem artykułu jest przedstawienie zmian w handlu zagranicznym żywcem wołowym w świetle opłacalności jego produkcji w kraju (mierzonej relacją ceny żywca do cen pasz). W ostatnich kilku latach zaobserwowano tendencję do wzrostu dodatniego salda obrotów handlowych produktami wołowymi, przy tendencji spadkowej w eksporcie bydła i jednoczesnym zwiększeniu importu bydła. Spadającym obrotom handlu zagranicznego żywcem wołowym towarzyszyły powolne procesy koncentracji produkcji bydła, wzrost pogłowia bydła w Polsce i znaczny spadek liczby gospodarstw zajmujących się chowem i hodowlą bydła oraz zmieniająca się opłacalność jego produkcji. Relacje cen skupu bydła do 1 roku do cen mieszanki paszowej dla cieląt były najkorzystniejsze dla producentów rolnych w latach 2004-2006, a dla bydła powyżej 1 roku do cen mieszanki paszowej w latach 2005-2006 i 2009. Wzrost produkcji krajowej żywca wynikał m.in. z restrukturyzacji sektora mleczarskiego, likwidacji kwot mlecznych i spadku cen mleka.
    The purpose of the analysis was to show changes in foreign trade of live cattle in light of the profitability of its production in Poland measured by the relation of cattle price to the price of feed. In the researched period a trend towards more positive balance of trade in beef products was being observed, while imports of cattle were increasing and exports of cattle were decreasing. Decreasing turnover of the foreign trade in cattle was accompanied by relatively slow processes of concentration of cattle production, increasing of livestock, decreasing of the number of farms involved in the breeding of cattle in Poland and changing profitability of cattle production. Relationship of the price cattle less than one year to the price of compound feed for calves was the most favorable for agricultural producers in 2004-2006, and for cattle over one year to the price of compound feed for cattle in 2005-2006 and 2009. The increase in domestic production resulted, inter alia, from the restructuring of the dairy sector, the elimination of milk quotas and the decline in milk prices.
  25. Iwona Pomianek
    Ocena potencjału społeczno-demograficznego obszarów wiejskich w województwie mazowieckim w latach 2004 i 2016 według wybranych koncepcji podziału regionu
    EVALUATION OF SOCIO-ECONOMIC POTENTIAL OF RURAL AREAS IN MAZOVIECKIE VOIVODESHIP IN 2004 AND 2016 ACCORDING TO THE SELECTED CONCEPTS OF THE REGIONAL DIVISION

    Słowa kluczowe: Obszar Metropolitarny Warszawy, Zintegrowane Inwestycje Terytorialne, nowy podział NUTS 2, rozwój społeczny, obciążenie demograficzne
    Key words: Warsaw Metropolitan Area, Integrated Territorial Investment, new NUTS 2 division, social development, demographic dependency
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem artykułu jest ocena potencjału społeczno-demograficznego gmin miejsko-wiejskich i wiejskich w Obszarze Metropolitarnym Warszawy, w tym obszarze Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych oraz w nowych regionach (Warszawskim stołecznym i Mazowieckim regionalnym), w świetle koncepcji podziału województwa mazowieckiego od 2018 roku. W obu analizowanych latach wysoki poziom potencjału społeczno-demograficznego charakteryzował przede wszystkim gminy zlokalizowane w zasięgu stolicy – tylko w rankingu z 2004 roku w klasie o niskim poziomie potencjału znalazła się jedna gmina z obszaru stołecznego. Najkorzystniejsze wartości wskaźników społeczno-demograficznych odnotowano w obszarze ZIT, co jest wyrazem wysokiej atrakcyjności tych gmin m.in. jako miejsca zamieszkania. Zaobserwowano również korzystne zmiany w wartościach analizowanych wskaźników społeczno-demograficznych, zachodzące także (chociaż w wolniejszym tempie) w obszarach niemetropolitarnych i peryferyjnych.
    The aim of the article is to compare and evaluate the socio-demographic potential of semi-urban and rural LAU 2 units in the Warsaw Metropolitan Area, the area of Integrated Territorial Investment and new regions (PL91 and PL92 NUTS 2 units) in the light of the concept of division of Mazowieckie Voivodeship since 2018. Both in 2004 and 2016 the high level of the potential characterised mostly units located within Warsaw: only one unit from the capital area was ranked as of low socio-demographic potential in 2004. The most favourable values of socio-demographic indicators were recorded in the ITI area, which proves the high attractiveness of these communes. There were also observed some positive changes in the values of the analyzed socio-demographic indicators, also taking place (although more slowly) in the non-metropolitan and peripheral areas.
  26. Monika Roman
    Powiązanie cen masła między rynkiem polskim a wybranymi rynkami krajów Unii Europejskiej
    BUTTER MARKET INTEGRATION BETWEEN POLAND AND SELECTED EUROPEAN UUNION COUNTRIES

    Słowa kluczowe: cena masła, rynek masła, Polska, UE, analiza szeregów czasowych
    Key words: butter prices, butter market, Poland, EU, time series analysis
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem artykułu jest określenie powiązań między cenami masła w Polsce a cenami masła w wybranych krajach UE. Wykorzystano dane wtórne dotyczące miesięcznych cen masła na poziomie państw, gromadzone przez EU Milk Market Observatory oraz portal CLAL.it za lata 2007-2016. Analizowany okres podzielono na dwa podokresy: 2007-2011 i 2012-2016. Do analizy powiązań zastosowano korelację Pearsona, testy kointegracji Johansena oraz analizę przyczynowości Grangera. Uzyskane wyniki badań potwierdziły silniejsze powiązanie cen masła w Polsce z cenami masła analizowanych krajów w drugim podokresie.
    The aim of the paper was to determine the links between butter prices in Poland and butter prices in selected EU countries. The article uses secondary data for the monthly price of butter at the level of EU countries collected by the Milk Market Observatory and the portal CLAL.IT for 2007-2016. The analyzed period was divided into two periods: 2007-2011 and 2012-2016. The article uses Pearson’s correlation, Johansen cointegration tests, and Granger’s causality analysis. The results of the study confirmed the stronger link between butter prices in Poland and EU butter prices in the second period.
  27. Robert Rosa, Agnieszka Ginter, Jolanta Franczuk, Anna Zaniewicz-Bajkowska, Edyta Kosterna-Kelle, Krystyna Chromińska, Aneta Rutkowska
    Źródła pozyskiwania informacji o wartości odżywczej warzyw przez mieszkańców wsi
    SOURCES OF INFORMATION ABOUT THE NUTRITIONAL VALUE OF VEGETABLES BY RURAL PEOPLE

    Słowa kluczowe: źródła wiedzy, ocena istotności, respondenci, wartość odżywcza, warzywa
    Key words: sources of knowledge, importance’s assessment, respondents, nutritive value, vegetables
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem podjętych badań była identyfikacja źródeł wiedzy na temat wartości odżywczej warzyw wśród mieszkańców wsi na przykładzie dwóch województw – mazowieckiego i lubelskiego. Ukazano ocenę istotności poszczególnych form pozyskiwanych informacji. Podstawowym narzędziem badawczym był kwestionariusz ankiety przeprowadzonej w 2015 roku na grupie 200 osób. Po analizie wyników badań stwierdzono, że respondenci wskazali na 6 źródeł, z których czerpią informację nt. wartości odżywczej warzyw. Za najważniejsze ankietowani uznali rodzinę i znajomych. Na drugim miejscu ex aeguo znalazły się internet oraz czasopisma. Najmniejsze znaczenie miała opinia sprzedającego warzywa. Kobiety za najważniejsze źródło uznały czasopisma, a mężczyźni rodzinę i znajomych. Dla najmłodszych respondentów najważniejszym źródłem informacji był internet. Wraz ze wzrostem wieku respondentów rosło znaczenie opinii rodziny i znajomych. Na internet jako najważniejsze źródło wiedzy wskazały także osoby z wykształceniem podstawowym. Wraz ze wzrostem poziomu wykształcenia respondentów wzrastało znaczenie fachowych czasopism i książek.
    The purpose of the research was identification sources of knowledge about the nutritional value of vegetables among the rural population on the example of two voivodships, Mazowieckie and Lubelskie. The paper presents the assessment of the relevance of individual types of information sought by respondents. The basic research tool was questionnaire survey conducted in the group of 200 people, 100 out of each voivodship. The study was conducted in 2015. Analysis of the obtained results showed that six different sources of information on the nutritional value of vegetables were indicated. In the group the most important sources in the first place was the family and friends. The Internet and specialist journals included in the second place ex aeguo. The opinion of the seller of vegetables was of the least importance.
  28. Katarzyna Smędzik-Ambroży
    Zrównoważenie rolnictwa w Polsce na obszarach różniących się uwarunkowaniami zasobowymi w świetle danych ze spisów rolnych (ujęcie regionalne i krajowe)
    SUSTAINABLE DEVELOPMENT IN AGRICULTURE FROM AREAS WITH DIFFERENCES IN CONDITIONS OF RESOURCES IN THE LIGHT OF DATA OF AGRICULTURAL CENSUS (NATIONAL AND REGIONAL SCALE)

    Słowa kluczowe: rozwój zrównoważony, rolnictwo, Polska, Wielkopolska, spis rolny
    Key words: sustainable development, agriculture, Poland, Wielkopolska, agricultural census
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem opracowania była ocena poziomu zrównoważenia rolnictwa z obszarów różniących się uwarunkowaniami zasobowymi rolnictwa w skalach: krajowej (regiony w Polsce) i regionalnej (powiaty w Wielkopolsce). W tym celu dokonano analizy porównawczej wskaźników zrównoważenia rolnictwa w wymiarach ekonomicznym, środowiskowym i społecznym z zastosowaniem danych z powszechnych spisów rolnych z lat 2002 i 2010. Dowiedziono, że w przypadku ładu środowiskowego i społecznego w badanych latach występowały odmienne kierunki zmian, gdy weźmie się pod uwagę zrównoważenie rolnictwa z obszarów różniących się uwarunkowaniami zasobowymi tego sektora w skali Polski i regionu wielkopolskiego.
    The aim of the article was to assess the level of sustainability of agriculture from areas with differences in conditions of resources in the scales: national (regions in Poland) and regional (Wielkopolska counties). For this purpose was made a comparative analysis of the indicators of agricultural sustainability in economic, environmental and social dimensions with using the data from the 2002 and 2010 agricultural censuses. It was found that in the case of environmental and social dimensions of sustainable development in agriculture were different directions of change in agriculture in Poland and in the Wielkopolska region.
  29. Wojciech Sroka, Aleksandra Płonka, Piotr Krzyk
    EXPLORING THE FACTORS OF FARMLAND ABANDONMENT – A CASE STUDY OF THE CHOSEN POLISH METROPOLITAN AREAS
    CZYNNIKI ODŁOGOWANIA GRUNTÓW ROLNYCH - STUDIUM PRZYPADKU WYBRANYCH POLSKICH OBSZARÓW METROPOLITALNYC

    Key words: farmland abandonment, urbanization factors, metropolitan areas, Poland
    Słowa kluczowe: wyłącznie gruntów z produkcji rolnej, czynniki urbanizacyjne, obszary metropolitalne, Polska
    Streszczenie/Summary
    Abstract. The main aim of this paper was to assess the factors of farmland abandonment in selected metropolitan areas in Poland. The research used secondary research material, including data from the Main Statistical Office (Polish GUS) and academic literature. Analyses were conducted by means of the method of regression trees, among other things. The research found out that nearly 16% of farmland in Polish metropolitan areas had been abandoned. The factor that most affected set-aside was the share of small farms with an area of less than 5 ha of agricultural land. In communes with the majority of small farms, almost 30% of agricultural land was set aside. Entrepreneurship indicator, population density and net migration were also significant in explaining the phenomenon discussed in the paper. High values of these measures correlated with more advanced processes of farmland abandonment.
    Głównym celem opracowania była ocena czynników wyłączania gruntów z produkcji rolnej w wybranych obszarach metropolitalnych w Polsce. W badaniach wykorzystano wtórny materiał badawczy, w tym dane GUS oraz literaturę przedmiotu. Analizy prowadzono z wykorzystaniem metody drzew regresyjnych. Badania wykazały, że w polskich obszarach metropolitalnych prawie 16% gruntów rolnych nie było wykorzystywanych produkcyjnie. Czynnikiem, który w największym stopniu różnicował odłogowanie gruntów był udział gospodarstw rolnych o powierzchni poniżej 5 ha UR. W gminach, w których dominowały małe gospodarstwa rolne odłogowano prawie 30% gruntów. Duże znacznie w wyjaśnianiu opisywanego zjawiska odegrały również wskaźnik przedsiębiorczości, gęstość zaludnienia oraz saldo migracji. Wysokie wartości wymienionych mierników przedkładały się na wyższe zaawansowanie procesów wyłączania gruntów z produkcji rolnej.
  30. Piotr Sulewski
    Wybrane problemy środowiska naturalnego i trwałe rolnictwo w percepcji rolników
    SELECTED PROBLEMS OF NATURAL ENVIRONMENT AND SUSTAINABLE AGRICULTURE IN FARMERS’ PERCEPTION

    Słowa kluczowe: trwałe rolnictwo, środowisko naturalne, rolnicy
    Key words: sustainable agriculture, natural enviroment, farmers
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem artykułu jest określenie percepcji rolników w zakresie wybranych problemów środowiska naturalnego, istotnych z punktu widzenia rolnictwa. Przedstawiono poglądy grupy rolników na kwestię wpływu rolnictwa na środowisko naturalne w kontekście wymogów koncepcji trwałego rozwoju. Przeprowadzone analizy wykazały, że rolnicy dostrzegają negatywne zmiany w środowisku naturalnym, ale zazwyczaj nie wiążą ich z oddziaływaniem produkcji rolniczej. Ponad połowa badanych deklarowała znajomość pojęcia trwałego lub zrównoważonego rolnictwa, z czego znaczna część potrafiła poprawnie wskazać fundamentalne zasady tej koncepcji.
    In the paper the farmers’ opinions about the problems of natural environment protection has been discussed from the point of view of sustainable development. The analyses revealed that in general farmers were aware of negative changes ongoing in the natural environment, however they don’t link them with the negative consequences of agricultural production. Over a half of the respondents declared knowledge of the concept of sustainable agriculture - many of them correctly identified the fundamental principles of this concept as well.
  31. Virág Szabó
    THE ECONOMIC comparison OF CAGE AND DEEP-LITTER SYSTEMS IN HUNGARY
    PORÓWNANIE EKONOMICZNE SYSTEMÓW UTRZYMANIA KLATKOWEGO I NA GŁĘBOKIEJ ŚCIÓŁCE NA WĘGRZECH

    Key words: furnished cage, deep-litter system, feed, costs, sales price, income
    Słowa kluczowe: wyposażone klatki, system utrzymania na głębokiej ściółce, pasze, koszty, cena sprzedaży, przychód
    Streszczenie/Summary
    Abstract. It is all the more difficult for the actors to hold their ground on the global market of caged egg production, that is why I believe it is important that the producers be able to judge their own competitivity, and bring their economic decisions based on this. However, the issue is raised whether the move towards alternative technologies indeed creates the opportunity of competitive management, so the aim of my research is the analysis of the economic relations of laying hen farms producing in different keeping technologies. There was no example in previous studies of a detailed economic comparison of the cage and deep-litter system from a national database in Hungary, so the cost-benefit analysis of these systems from Union accession to 2014 will lead to new scientific results.
    Dokonano analizy ekonomicznej korzyści i kosztów systemów utrzymania drobiu bazujących na chowie klatkowym oraz na głębokiej ściółce. Badanie przeprowadzono na podstawie danych FADN z 2014 roku dla Węgier. Stwierdzono, że dodatkowe nakłady zmierzające do poprawy dobrostanu zwierząt nie są kompensowane przez rynek.
  32. Anna Szeląg-Sikora, Zofia Gródek-Szostak, Jakub Sikora, Marcin Niemiec
    Systemowe wsparcie innowacyjności przedsiębiorstw sektora rolno-spożywczego w doświadczeniach małopolskich przedsiębiorstw
    SYSTEM OF SUPPORTING INNOVATIVES OF AGRICULTURAL AND AGRICULTURAL SECTORS UNDER THE EXPERIENCE OF MAŁOPOLSKA ENTERPRISES

    Słowa kluczowe: innowacje, przedsiębiorczość, doradztwo, agrobiznes
    Key words: innovation, entrepreneurship, consulting, agribusiness
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem opracowania jest analiza skali i zakresu zainteresowania badanej grupy przedsiębiorstw usługami doradczymi oferowanymi w ramach wybranego projektu systemowego. Szczegółowy cel pracy zakładał określenie poziomu przydatności analizowanych działań przez beneficjentów, do których były one skierowane. Źródłem danych empirycznych w obszarze systemowych instrumentów wsparcia przedsiębiorczości był projekt systemowy „Zapewnienie usług z zakresu rozwoju firmy dla przedsiębiorców oraz osób zamierzających rozpocząć działalność gospodarczą w formule one-stop-shops” w ramach poddziałania 2.2.1. Programu Operacyjnego „Kapitał Ludzki”, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Badaniami własnymi objęto 70 przedsiębiorstw sektora rolno-spożywczego będących beneficjentami projektu finansowanego ze środków publicznych.
    The aim of the study was to analyze the scale and scope of interest of the research group of advisory services offered within the selected system project. The detailed purpose of the work was to determine the level of usefulness of the analyzed activities by the beneficiaries to which they were directed. Source of empirical data in the area of enterprise support systems was the system project „Providing business development services for entrepreneurs and those intending to start a one-stop-shop business” under sub-measure 2.2.1. Operational Program „Human Capital”, co-financed by the European Union under the European Social Fund. Own research covered 70 agri-food companies benefiting from a publicly funded project.
  33. Magdalena Śmiglak-Krajewska, Małgorzata Węgrzyńska
    Korzyści biologiczne jako miernik zrównoważonego rozwoju w odniesieniu do uprawy grochu polnego
    BIOLOGICAL BENEFITS AS A MEASURE OF CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY OF CULTIVATION OF PEA

    Słowa kluczowe: zrównoważony rozwój, zrównoważone rolnictwo, rośliny strączkowe, groch
    Key words: corporate social responsibility, sustainable agriculture, legumes plants, pea
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Głównym celem artykułu jest próba pomiaru i wyceny korzyści biologicznych jako miernika społecznej odpowiedzialności biznesu różnych sposobów uprawy roli pod wysiew grochu polnego. W badaniach wykorzystano wyniki z doświadczenia łanowego przeprowadzonego przez Katedrę Agronomii Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu i Hodowlę Roślin Smolice, Oddział w Przebędowie. W wyniku przeprowadzonych badań stwierdzono, że przyrost korzyści biologicznych był najwyższy w systemie tradycyjnym uprawy roli, a najniższy w przypadku bezorkowej uprawy.
    The main purpose of the article was to measure biological benefits as a measure of corporate social responsibility, different ways of cultivating field pea sowing. The results of the field experiment were carried out by the Department of Agronomy, Poznan University of Life Sciences and Smolice Plant Breeding, Branch in Przebędowo. As a result of the research, it was found that the increase of biological benefits was highest in the traditional tillage system and the lowest in the case of no tillage.
  34. Aleksandra Wicka, Milena Leśniewska
    Nastawienie rolników do ubezpieczeń na życie
    FARMER’S ATTITUDE TOWARDS LIFE INSURANCE

    Słowa kluczowe: ubezpieczenia na życie, emerytura, rolnicy
    Key words: life insurance, pension, farmers
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem opracowania jest przedstawienie wyników badań dotyczących poziomu korzystania przez rolników z ubezpieczeń osobowych i rozpoznania przesłanek, które mogłyby spowodować większe zainteresowanie tymi produktami wskazanego segmentu klientów. Badania ankietowe wykonano, wykorzystując platformę analityczno-raportującą PS IMAGO 4, zwierającą IBM SPSS Statistics 24. Próba badawcza wynosiła 153 rolników w wieku 25-60 lat. Stwierdzono, że badani rolnicy w bardzo małym stopniu wykorzystują produkty należące do ubezpieczeń osobowych (31% respondentów). Według badanych przesłankami, które mogłyby spowodować większe zainteresowanie ubezpieczeniami life, były niższa cena (68%) i lepsza oferta (36%).
    The main goal of paper is presentation of the chosen results of the survey about farmers’ opinion on life insurance and the reasons that may increase their interest in this kind of products. Survey was realized on the group of 153 farmers in the age between 25 and 60 years old. The analizing and reporting platform PS IMAGO 4 containing IBM SPSS Statistics 24 was used in the survey. As the result of the study the fact was stated that only a small amount of famers buy life insurances ( 31%). The main changes that can positively affect their will to purchase such products is mainly lower price (68%) or better offer (36%).
  35. Ludwik Wicki
    Postęp w plonowaniu odmian pszenicy ozimej i żyta w doświadczeniach odmianowych w Polsce
    CHANGES IN YIELDING OF VARIETIES OF WINTER WHEAT AND RYE IN VARIETY TESTING IN POLAND

    Słowa kluczowe: postęp biologiczny, postęp odmianowy, plony zbóż, doświadczenia odmianowe
    Key words: biological progress, cereals yield, variety testing
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem pracy jest określenie wpływu postępu odmianowego i zmian technologii produkcji na poziom plonowania odmian pszenicy ozimej i żyta ozimego w doświadczeniach odmianowych. Analizą objęto lata 2006-2016. Wykorzystano wyniki badań porejestrowych koordynowanych przez COBORU. Stwierdzono, że plonowanie odmian pszenicy ozimej w doświadczeniach wzrosło w badanym okresie o 12,5 oraz 13,8 dt/ha, odpowiednio przy niższym i wyższym poziomie intensywności produkcji. Udział postępu biologicznego w tym wzroście wynosił 60 i 38%. Roczny przyrost plonów w wyniku postępu biologicznego wyniósł 0,92 i 0,58%. Dla żyta wzrost plonowania wynosił 7,4 i 8,5 dt/ha, a udział postępu biologicznego w tym wzroście wynosił 41 i 32%. Średnioroczny przyrost plonów wynikający z samego postępu biologicznego wynosił 0,50 i 0,38%. Wyższe efekty wprowadzania postępu biologicznego zaobserwowano dla niższego poziomu agrotechniki. Postęp biologiczny w produkcji zbóż wciąż odgrywa znaczącą rolę we wzroście plonowania. Dla pszenicy ozimej i żyta było to od 30 do 60%. Kolejnym ważnym czynnikiem jest stosowanie poprawnej agrotechniki. W warunkach wysokointensywnej produkcji maleje znaczenie wprowadzania nowych odmian. Prace badawcze w zakresie hodowli roślin powinny być silniej ukierunkowane na równoczesne uzyskiwanie odporności odmian na stresy biotyczne i abiotyczne.
    The aim of the study is to determine the significance of varietal progress and changes in level of inputs on changes in yield level of winter wheat and winter rye varieties in conditions of variety testing. The analysis covered the years 2006-2016. The data from post-registration varieties testing coordinated by COBORU were used. It was found that the yield of winter wheat varieties in varieties testing network increased by 12.5 and 13.8 dt/ha in the analyzed period respectively at lower and higher intensity of production. The share of biological progress in observed growth was estimated at level 60 and 38%, respectively. The average annual increase of yields as a result of biological progress was determined at level of 0.92 and 0.58%. For rye the yield growth was 7.4 and 8.5 dt/ha, and the share of biological progress in this increase was determined at level of 41 and 32%. The average annual yield increase resulting from biological progress was 0.50 and 0.38%. The higher effects of biological progress were observed for the lower level of production inputs. Biological progress in cereal production still plays a significant role in the increase in yield. For winter wheat and rye the share was calculated at level 30 to 60% depending on intensity of production and was higher for wheat. Another important factor in achievement yield increasing is correct technique of production, especially proper level of inputs. Under conditions of high-intensity production, the importance of introducing new varieties decreases. Taking it into account, research in the field of plant breeding in future should be more strongly oriented towards obtaining resistance to biotic and abiotic stresses.
  36. Wioletta Wrzaszcz
    Skutki zazieleniania wspólnej polityki rolnej na przykładzie gospodarstw prowadzących rachunkowość rolną
    THE COMMON AGRICULTURAL POLICY GREENING EFFECTS ON THE EXAMPLE OF FADN FARMS

    Słowa kluczowe: zazielenienie, wspólna polityka rolna, płatności bezpośrednie, środowisko przyrodnicze, polski FADN
    Key words: greening, Common Agricultural Policy, direct payments, natural environment, Polish FADN
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem artykułu jest przedstawienie zmian organizacyjnych, które zaszły w gospodarstwach rolnych w Polsce po wprowadzeniu tzw. wymogu zazielenienia, związanego z pozyskaniem płatności bezpośrednich. Przedmiotem analizy były gospodarstwa indywidualne objęte polskim FADN w latach 2014-2015. Wyniki badań wskazały na dostosowanie się gospodarstw rolnych do nowych wymogów warunkujących pełne wsparcie bezpośrednie.
    The aim of the article is to present the organizational changes which have been made on farms after the introduction of the requirement of greening. The subject of the analysis were individual farms covered by the Polish FADN in years 2014-2015. The research results indicated the farms` adaptation to the greening requirements.
  37. Marcin Wysokiński, Paulina Trębska, Arkadiusz Gromada
    Energochłonność polskiego rolnictwa na tle innych sektorów gospodarki
    POLISH AGRICULTURE ENERGY INTENSITY WITH OTHER ECONOMIC SECTORS

    Słowa kluczowe: energochłonność, sektory gospodarki, rolnictwo
    Key words: energy intensity, economic sectors, agriculture
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem artykułu jest ocena energochłonności polskiego rolnictwa na tle pozostałych sektorów gospodarki. Dokonano także oceny udziału rolnictwa w finalnym zużyciu energii w krajach Unii Europejskiej. Wykorzystano dane wtórne pochodzące z GUS oraz z EUROSTAT. Energochłonność rolnictwa w Polsce maleje i będzie nadal malała wraz ze zmianami w strukturze agrarnej i intensyfikacją produkcji w towarowych gospodarstwach rodzinnych. Porównując energochłonność gospodarki w krajach członkowskich UE, stwierdzono, że jest ona znacznie wyższa w krajach nowo przyjętych do UE niż w krajach UE-15.
    The aim of this article is to assess the energy intensity of Polish agriculture with other sectors of the economy. The article also assesses the share of agriculture in final energy consumption in the European Union countries. The article uses secondary data from the Central Statistical Office and EUROSTAT. The energy intensity of agriculture in Poland is decreasing and will continue to decline as changes in the agrarian structure and intensification of production in family-owned commodities grow. Comparing the energy intensity of the economy in EU member countries, it is much higher in newly-admitted countries than in EU-15 countries.
  38. Aneta Zakrzewska, Tomasz Kijek
    Źródła finansowania działalności innowacyjnej przedsiębiorstw przemysłu spożywczego z województwa lubelskiego
    SOURCES OF FINANCING INNOVATION ACTIVITIES OF FOOD PROCESSING ENTERPRISES FROM LUBELSKIE VOIVODESHIP

    Słowa kluczowe: innowacja, działalność innowacyjna, finansowanie innowacji, przedsiębiorstwo, przemysł spożywczy
    Key words: innovation, innovation activities, financing innovation, enterprise, food processing industry
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem opracowania jest zbadanie kierunku i siły oddziaływania wybranych determinant wyboru określonego źródła finansowania działalności innowacyjnej w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego. Próba badawcza obejmuje 40 podmiotów gospodarczych z branży spożywczej zlokalizowanych w województwie lubelskim. W analizach empirycznych wykorzystano dwuwymiarowy model probitowy. Uzyskane wyniki wskazują, że rodzaj innowacji ma wpływ na wybór źródła finansowania innowacji.
    The aim of the paper was to measure the direction and strength of the impact of selected determinants on the choice of a particular source of funding for innovation in food firms. The research sample consists of 40 food firms located in the Lubelskie Voivodeship. The bivariate Probit model has been applied in the empirical analyses. The results indicate that the type of innovation has the impact on the choice of a source of financing innovation.
  39. Patrycjusz Zarębski
    Rewitalizacja jako proces oceny i kształtowania zdegradowanych przestrzeni wiejskich
    REVITALIZATION AS A PROCESS OF ASSESSING AND SHAPING DEGRADED RURAL SPACES

    Słowa kluczowe: rewitalizacja, odnowa wsi, planowanie przestrzenne, zjawiska kryzysowe
    Key words: revitalization, village renewal, spatial planning, crisis phenomena
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem badania była identyfikacja oraz ocena wskaźników na potrzeby planowania przestrzennego procesu rewitalizacji na obszarach wiejskich. Zwrócono szczególną uwagę na badanie koncentracji zjawisk kryzysowych oraz wpływu ich przestrzennego rozmieszczenia na planowanie strategiczne rozwoju gminy wiejskiej. Gminę podzielono na jednostki analityczne (sołectwa) i przeprowadzono identyfikację istotnych wskaźników opisujących 4 kluczowe aspekty rewitalizacji w wymiarach: społecznym, gospodarczym, technicznym oraz funkcjonalno-przestrzennym. Na ich podstawie przeprowadzono klasyfikację sołectw ze względu na występowanie zjawisk kryzysowych. Wyznaczono tym samym obszary zdegradowane w gminie o wysokiej koncentracji wielowymiarowych zjawisk negatywnych, które wymagają wsparcia i zaplanowania działań, mających na celu wyjście ze stanu kryzysowego. W kolejnym kroku dokonano geokodawania otrzymanych wyników analizy i przedstawiono przestrzenne rozmieszczenie zjawisk kryzysowych. Mapowanie wyłoniło trzy skupiska obszarów zdegradowanych, które wymagają odrębnych programów naprawczych, co może powodować pewne utrudnienia w planowaniu działań rewitalizacyjnych.
    The aim of the study was to identify and evaluate indicators for spatial planning of revitalization processes in rural areas. Special attention was paid to the study of crisis phenomena and their spatial distribution, as well as answer to the question of consequences for the municipality development. Municipality was split into analytical units (rural areas). Subsequently, key indicators were identified, describing four key aspects of revitalization in terms of social, economic, technical and functional-spatial dimensions. Based on them, the classification of villages was conducted due to the occurrence of crisis phenomena. Degraded areas were identified in the municipality with a high concentration of multidimensional negative phenomena that require support and planning activities. In the next step the results of the analysis were geocoded and the spatial distribution of crisis phenomena were presented. Mapping has identified three clusters of degraded areas that require separate remediation programs which may cause some difficulty in planning revitalization activities.
  40. Katarzyna Żmija
    Wykorzystanie instrumentów wspierania rozwoju przez przedsiębiorców powiązanych z małymi gospodarstwami rolnymi z województwa małopolskiego
    THE USE OF INSTRUMENTS SUPPORTING DEVELOPMENT BY ENTREPRENEURS CONNECTED WITH SMALL FARMS FROM MAŁOPOLSKIE PROVINCE

    Słowa kluczowe: instrumenty wsparcia, przedsiębiorczość wiejska, małe gospodarstwa rolne
    Key words: supporting instruments, rural entrepreneurship, small farms
    Streszczenie/Summary
    Abstrakt. Celem opracowania jest ocena instrumentów wsparcia bezpośredniego, z których korzystali przedsiębiorcy związani z małymi gospodarstwami rolnymi, i oczekiwań przedsiębiorców względem pożądanych form wspierania działalności pozarolniczej. Materiał empiryczny do badań stanowiły wyniki własnych badań ankietowych przeprowadzonych w 2015 roku wśród rolników – przedsiębiorców z województwa małopolskiego posiadających małe gospodarstwa rolne. W świetle wyników badań uznać należy, że przedsiębiorcy wiejscy zgłaszali i nadal zgłaszają zapotrzebowanie przede wszystkim na wsparcie finansowe o charakterze inwestycyjnym, które pozwala im pokonać barierę braku dostępu do zasobów technicznych, dużo mniejsze znaczenie mają dla nich zaś instrumenty o charakterze niefinansowym, które pozwoliłyby im poszerzyć wiedzę, podnieść kwalifikacje i kompetencje w zakresie prowadzenia działalności pozarolniczej.
    The aim of the study was to present the direct support instruments used by entrepreneurs connected with small farms and their expectations towards the desired forms of support for non-agricultural activities. The empirical material for the study were the results of author’s own surveys conducted in 2015 among small farmers - entrepreneurs from the Małopolska province. The results of the research shows, that rural entrepreneurs needed and still need first of all the investment support that allows them to overcome the barrier of lack of technical resources. Less important for them are non-financial instruments that would allow them to improve knowledge and skills connected with non-agricultural activities.